Nederlands leren – de beste manier om een vreemde taal te leren

learn Dutch - Amsterdam

Er zijn veel manieren om Nederlands te leren. Je leert het makkelijkste Nederlands door geboren te worden in een Nederlandstalig gezin. Vanaf je geboorte hoor je Nederlands om je heen, en je eerste woorden zijn in het Nederlands. Je bent dan een moedertaalspreker. Dat niveau bereik je natuurlijk nooit als je op latere leeftijd een taal leert. Of toch wel?

Een vreemde taal leren op een natuurlijke manier

Toen mijn dochter vier jaar oud was, raakte een vriendin van ons haar huis kwijt. Deze vriendin kwam oorspronkelijk uit Londen naar Amsterdam. Wij boden haar anderhalf jaar lang onderdak aan. Toen ze vertrok, sprak mijn dochter Engels. Haar woordenschat was nog klein, maar ze had een prachtig Brits accent. Ik had haar per toeval tweetalig opgevoed.
Ze woont en werkt nu in Engeland, en gaat daar door voor een moedertaalspreker. Niemand hoort dat zij uit Nederland komt.

Luisteren en spreken

learning Dutch - rose
Photo by Tirza van Dijk on Unsplash

Mijn vriendin – laten we haar Daisy noemen – praatte aan één stuk door. Ook tegen mijn dochter. In het Engels. Begreep mijn dochter dat allemaal? Waarschijnlijk niet. Leerde mijn dochter Engelse grammatica? Nee. Leerde Daisy mijn dochter Engels lezen? Nee. Daisy sprak met haar en wij spraken met Daisy. Mijn dochter luisterde, en begon op een gegeven moment Engels te spreken tegen Daisy. Het was niet veel, en het was niet foutloos, maar de basis was gelegd. De basis om vloeiend Engels te spreken.

Het natuurlijke proces imiteren

Een taal leren bestaat uit verschillende onderdelen:

  • lezen
  • schrijven
  • luisteren
  • spreken
  • grammatica

Wanneer je naar een cursus gaat, leer je vaak verschillende onderdelen tegelijkertijd. Dit is niet altijd goed. Als je zo natuurlijk mogelijk Nederlands wil leren spreken, stellen we prioriteiten. Dit zijn:

  • luisteren
  • spreken

De andere punten op het lijstje (lezen, schrijven, grammatica) kunnen wachten.

learning Dutch - headphones
Photo by rawpixel on Unsplash

Tegenwoordig zijn er veel taalcursussen die werken met luistermethodes. Koptelefoon op, luisteren en naspreken. Zorg er voor dat je vanaf het begin zo veel mogelijk Nederlands spreekt. Ook al spreek je nog maar een paar woorden. Vraag je Nederlandse vrienden en collega’s om hulp. Ken je nog te weinig Nederlanders, of hebben ze niet genoeg geduld? Ga dan naar een conversatieklasje om je Nederlands te oefenen. Het liefste doe je dat bij een moedertaalspreker, of bij iemand van dit niveau.

Help, ik snap er niks van!

Het is inmiddels al meer dan 40 jaar geleden, dat ik mijn eerste Franse les kreeg. Dit was op het VWO in Oegstgeest. (Wie kan deze plaatsnaam uitspreken?) Het lokaal was ingericht voor de allernieuwste lesmethode. We moesten een koptelefoon opzetten. We kregen een Franse zin te horen, terwijl we naar een dia keken van een man die een huis binnenging. Een tekst kregen we niet.

Wat hoorde ik? Mesjeu tiboo abie tonumero dies (Monsieur Thibault habite aux numero dix) Ik snapte er niks van. Thuis vroeg ik aan mijn moeder wat een tonumero was. Zij wist het ook niet.

Je leert meer dan je denkt

Nederlands leren - Antibes
Photo by Roan Lavery on Unsplash

Na twee jaar stopten de lessen. Ik had niks geleerd. Tenminste, dat dacht ik. Tot ik vijf jaar later in Frankrijk terechtkwam, en daar een half jaartje bleef wonen. Binnen twee weken kwam alles naar boven wat ik ooit geleerd had. Ik sprak opeens Frans met een mooi Mediterraan accent. Alle Fransen konden mij verstaan. Mijn woordenschat was niet zo groot, maar door te lezen en te luisteren leerde ik elke dag nieuwe woorden. Na een maand kon ik al een intelligente conversatie voeren in het Frans. Dit was voor een groot gedeelte te danken aan de lessen op school.

De luistermethode waarmee ik Frans leerde, was niet perfect. Wat had er beter gekund?

  • Ondersteunende tekst. Met een begeleidende tekst had ik geweten dat je aux in het Frans uitspreekt als oo in het Nederlands. Ook had ik vlugger beseft dat je in het Frans de woorden met elkaar verbindt. Niet in de tekst, maar in de uitspraak.
  • Frans spreken. Zelf zinnen maken. Dat deden we niet. Ik kende ook geen moedertaalsprekers, behalve de lerares.
  • Meer begrip. Het had geholpen als we geweten hadden waaróm we op deze manier les kregen. Dan waren we gemotiveerder geweest.

Tegenwoordig zijn de methodes verbeterd. Zoek een taalschool die met een luistermethode werkt. Dompel je onder in de taal, ook al begrijp je niet alles. Je leert een taal niet alleen op cognitief niveau. Je leert juist heel veel op onderbewust niveau.

Kinderen leren sneller dan volwassenen? Onzin!

Mensen zeggen wel eens dat kinderen heel snel een vreemde taal leren. Dat is natuurlijk helemaal niet waar. Een kind van drie spreekt nog maar heel beperkt de taal. Jij kunt in drie jaar tijd veel en veel meer bereiken. Kleine kinderen kunnen nog niet lezen, analyseren en verbanden leggen. Als volwassenen hebben wij al deze hulpmiddelen wél tot onze beschikking.

Vertellen vrienden of collega’s je dat kinderen beter kunnen leren dan volwassenen? Over het algemeen is dit hun excuus om iets niet te doen. Wanneer ze jouw hoop en enthousiasme wegnemen, voelen zij zich beter over hun eigen onvermogen om bijvoorbeeld Nederlands te leren. Maar ik vertel je, dat je het wél kan!

Ontmoetingen op het vliegveld

Omdat mijn dochter in Engeland woont, reis ik een paar keer per jaar op en neer naar Londen. Ik heb dan altijd wel een conversatie met een medereiziger voor wie Nederlands een tweede taal is. Voor mij als taaltrainer en –coach is dat heel interessant. Hoe hebben ze Nederlands geleerd, wat vonden ze er leuk aan, wat voor fouten maken ze? Het zijn allemaal dingen waar ik wat van kan leren. De volgende ontmoetingen zijn het vermelden waard:

Hier ging iets fout

Nederlands leren - vliegveld
Photo by Guilherme Stecanella on Unsplash

In de wachtrij raakte ik in gesprek met een blondine die Nederlands sprak, met een sterk Engels accent. Ze ging naar Londen om een stel gay-party’s af te lopen. Omdat het ongebruikelijk is dat een Engelse moedertaalspreker zo goed Nederlands spreekt, vroeg ik waar ze vandaan kwam. Ze kwam uit Zweden. Een land waar iedereen de ‘Nederlandse r’ uit kan spreken.

Waarom dan dit accent met die ‘Engelse r’? Het bleek dat ze een cursus Engels – Nederlands had gedaan. Hier had ze haar Engelse accent opgelopen. Heel erg jammer, want met haar achtergrond had dit niet gehoeven. Als ze een cursus Zweeds – Nederlands, of zelfs Nederlands – Nederlands had gevolgd, had ze kunnen klinken als een moedertaalspreker.

Dit is een van de redenen dat ik heel voorzichtig ben met het gebruik van Engels in mijn trainingen.

Alles goed gedaan!

ticket EasyJetNee, dan de beeldschone donkere vrouw die naast mij in het vliegtuig zat van Luton naar Schiphol. Toen ze haar bagage in het rek tilde, sprak ze Engels met een beschaafd Brits accent. Toen ze eenmaal zat, groette ze mij in accentloos Nederlands. Wel maakte ze een aantal vreemde taalfouten. Als taalcoach kan ik meestal aan het accent en de taalfouten horen, waar iemand vandaan komt. Bij haar lukte mij dat niet. Ze bleek oorspronkelijk uit Jamaica te komen en was grotendeels opgegroeid in Engeland. Vandaaruit was ze naar Nederland gekomen, waar ze inmiddels dertien jaar woonde.

Ik was diep onder de indruk van haar taalvaardigheid. Hoe had zij Nederlands geleerd? Op een instituut met een koptelefoon op, zei ze. Op haar werk was zij een van de weinigen die Nederlands sprak. Zij moest het contact onderhouden met de Nederlandse klanten. Hierdoor had ze veel oefening.

Ze vertelde mij verontschuldigend dat ze eigenlijk niks in het Nederlands las. Thuis las ze meestal in het Engels. Hier werd ik opnieuw blij van. Te veel lezen en te weinig spreken is namelijk een valkuil bij het leren van Nederlands. Deze valkuil had zij effectief vermeden. Deze vrouw had onbewust alles goed gedaan. Hierdoor sprak ze vloeiend Nederlands, afgezien van een paar kleine foutjes die andere mensen waarschijnlijk niet op zouden vallen.

Voor een Engelse (bijna) moedertaalspreker is haar prestatie buitengewoon. Dit betekent dat ook jij vloeiend Nederlands kan leren.

Valkuilen bij het leren van Nederlands

Wanneer je al eerder een vreemde taal hebt geleerd, weet je dat het niet vanzelf gaat. Je moet er tijd en aandacht aan besteden. Voor iemand die nog nooit een vreemde taal geleerd heeft, is dit minder logisch. Vooral Engelse moedertaalsprekers lopen hier tegenaan. Ze geven het te snel op.

Geef niet op – alle begin is moeilijk!

Je eerste Nederlandse woorden zijn waarschijnlijk Hoe gaat het? en doei! Daarna ben je druk bezig om nog meer zinnetjes te leren. Je voelt je blij en trots. Maar wanneer je met een Nederlander probeert te praten, val je van je roze wolk. Je komt erachter dat je nog steeds niet kan communiceren in het Nederlands.

Nederlanders begrijpen je niet, of ze hebben geen geduld met jouw beginners-Nederlands. Ze schakelen over naar het Engels. Nu begrijpen jullie elkaar wel. Je denkt: Waarom zou ik eigenlijk al die moeite doen om Nederlands leren? Iedereen spreekt hier toch Engels!

Dit is een stadium waar iedereen doorheen moet. Mensen die eerder een vreemde taal hebben geleerd, weten dat. Accepteer dit. Leer Nederlands spreken door je lesmateriaal hardop te lezen, en door conversatielessen te nemen. Weinig geld? Bij MeetUp.com vind je vaak goedkope, en zelfs gratis gelegenheden voor Nederlandse conversatie. Let goed op: er zijn hier niet altijd (genoeg) moedertaalsprekers aanwezig. Kies voor een grote MeetUp in een bar, of voor een kleine MeetUp waar je heel intensief bezig bent. Wat past het beste bij jou? Je kan ze natuurlijk ook allemaal bezoeken! De Dutch Language Conversation groep, is mijn MeetUp. Neem een kijkje en word lid!

student - study Dutch
Photo by Ye Fung Tchen on Unsplash

Waar hogeropgeleiden op moeten letten

Op de hogeschool of op de universiteit, was je altijd aan het studeren. Je las veel, omdat je deze informatie nodig had. En wat ga je doen nu je Nederlands leert? Je gaat zo veel mogelijk lezen, met het woordenboek erbij. Zo leer je zo snel mogelijk Nederlands, denk je. Jammer alleen, dat je nog steeds niet kan praten met Nederlanders. Je hebt honderden, misschien wel duizenden woorden geleerd. Jammer genoeg zitten de woorden alleen maar in je hoofd. Ze komen er niet uit. 

Om Nederlands te spreken heb je een actieve woordenschat nodig. Wanneer je veel leest, maar weinig spreekt, wordt de kloof tussen je actieve en je passieve woordenschat steeds groter. Je frustratie groeit.

Aan de tafels van de MeetUp heb ik het meerdere malen meegemaakt: hoogopgeleide expats met een passieve woordenschat van misschien wel 2000 woorden, en een actieve woordenschat van maar 20 woorden. Vaak waren dit ook nog mensen die de Nederlandse grammatica uitgebreid hadden bestudeerd. Bij elke zin dachten ze veel te veel na. Wat is dit woord? Ik weet het, maar ik kan er niet opkomen. Wat is de persoonsvorm die ik hier moet gebruiken? Ze waren zich veel te veel bewust van hun fouten, waardoor ze niet meer durfden te spreken.

In de loop der jaren heb ik gezien dat lageropgeleiden sneller een vreemde taal leren dan hogeropgeleiden. Lageropgeleiden zijn minder bang om fouten te maken. Daardoor leren ze sneller.

Ik maakte deze fout zelf, toen ik Icelandic for foreigners studeerde. Inmiddels heb ik twee certificaten van de universiteit van Reykjavík, maar ik spreek de taal niet. Als iemand iets tegen me zegt in het IJslands, dan schrik ik. Zo jammer van al mijn moeite!

Hoe vermijd je deze valkuil? Zorg dat er evenwicht is tussen je passieve en actieve woordenschat. Volg een conversatieklasje of meld je aan voor taalcoaching. Zo leer je Nederlands spreken in een veilige omgeving.

Als je een Nederlandse partner hebt

learning Dutch - tulips
Photo by Joshua Hoehne on Unsplash

Een paar jaar geleden ontmoette ik een toekomstige Roemeense vriendin bij de MeetUp. Zij was blij verbaasd, dat ik een mondje Roemeens sprak. Ik was minder blij toen ik hoorde dat ze al zes jaar met een Nederlander getrouwd was. En nog steeds geen Nederlands sprak. Zij en haar man spraken Engels met elkaar.

Zij zijn helaas geen uitzondering. Er zijn duizenden internationale stelletjes in Amsterdam die onderling Engels spreken. Wat is hier aan de hand?

Communicatie is al moeilijk genoeg

Een relatie draait om vertrouwen en communicatie. Je geeft je bloot aan je partner, en je stelt je kwetsbaar op. Het is dan heel pijnlijk als je verkeerd wordt begrepen. Wanneer je communiceert in een vreemde taal kunnen er nóg meer misverstanden ontstaan. Gewoon, omdat je de taal niet goed spreekt. Je verstaat je partner verkeerd. Of hij of zij begrijpt jou niet.

Bespreek belangrijke dingen in een taal die jullie allebei goed beheersen.

Helpen kost tijd en energie

Verwacht je van je partner dat hij of zij jou voortdurend helpt met Nederlands? Dit is ook voor hen erg vermoeiend, vooral in het begin. Bovendien begrijpt je partner niet altijd wat je nodig hebt om de taal goed te leren. Spreek daarom liever af om bijvoorbeeld elke dag bijvoorbeeld een uurtje Nederlands te spreken. Zet hiervoor een kookwekker, en houd je aan de tijd. Zo belast je je partner niet te veel. Volg daarnaast een cursus, neem een coach of ga naar een conversatieklasje als je meer oefening nodig hebt.

Nederlands spreken

Spreken is heel anders dan lezen of schrijven. Lezen en schrijven doe je alleen, op je gemak. Spreken doe je met andere mensen erbij. Dit vergt zelfvertrouwen en moed, vooral in het begin. Later wordt het makkelijker.

Zoek een veilige omgeving om je Nederlandse conversatie te oefenen. Dan merk je dat fouten maken helemaal niet erg is. Het hoort juist bij het proces. Ik geef zelf conversatietrainingen in klasjes van maximaal 5 personen. Zo krijgen alle studenten de aandacht die ze nodig hebben.

Kijk eens of mijn conversatieles bij jou past om Nederlands te leren!